Je kent het gevoel misschien wel: na een vermoeiende dag heb je geen puf meer voor een gesprek met je partner, maar tien minuten typen met ChatGPT voelt plotseling heel makkelijk. Voor een groeiende groep mensen stopt het daar niet. Zij hebben een romantische of emotionele band met een AI-chatbot opgebouwd, soms naast een bestaande relatie, soms in plaats daarvan. Onderzoekers noemen dit inmiddels een situationship, en 2026 wordt door meerdere Amerikaanse onderzoeksinstellingen aangewezen als het jaar waarin dit patroon echt zichtbaar werd.
Wat een AI-situationship precies is
Een situationship is sowieso al een losse term voor een relatie die meer is dan vriendschap, maar minder dan een officiële relatie. Zet er AI voor en je krijgt een band met een chatbot die verder gaat dan praktische hulp vragen. Denk aan dagelijkse gesprekken over hoe je je voelt, troost zoeken na een ruzie, of gewoon iemand die altijd luistert zonder oordeel. Volgens recent Amerikaans onderzoek onder gekoppelde achttien- tot dertigjarigen heeft ongeveer een op de zeven van hen regelmatig romantisch getint contact met een AI-chatbot. Dat is geen klein nichegroepje meer.
Het bijzondere is dat het vaak niet om speciale "AI-vriendin"-apps gaat. Steeds meer mensen gebruiken gewone chatbots zoals ChatGPT voor dit soort gesprekken, precies omdat die laagdrempelig zijn en overal al open staan op je telefoon. Je begint met een vraag over werk en eindigt met een gesprek over je gevoelens, zonder dat je het als een bewuste stap ervaart. Wil je zelf wat directer communiceren over wat je zoekt, in gesprekken met mensen of met apps? Lees ook ons artikel over clear-coding, de tegenhanger van deze vage grensgebieden.
Waarom steeds meer mensen hiervoor kiezen
Dat dit nu opduikt, komt niet uit het niets. Dating voelt voor veel mensen uitputtend: swipen levert weinig op, eerste dates vallen tegen en ghosting is de norm geworden in plaats van de uitzondering. Een chatbot oordeelt niet, is nooit boos en reageert altijd binnen een paar seconden. Voor mensen die net uit een relatie komen of simpelweg weinig energie hebben voor de rommeligheid van echte mensen, is dat aantrekkelijk. Dat relaties en daten überhaupt meer moeite kosten dan vroeger, zie je ook terug in hoe therapie inmiddels een gewoon gesprekonderwerp is geworden tussen daters. Benieuwd hoe dat precies zit? Wij schreven er eerder over in dit artikel over therapie als datingonderwerp.
Daar komt bij dat een AI-chatbot geen eigen behoeften heeft. Je hoeft geen rekening te houden met zijn humeur, planning of grenzen. Voor sommigen is dat precies het probleem: het is te makkelijk, en makkelijk is niet altijd gezond. Een band die nooit wrijving geeft, leert je ook niets over hoe je omgaat met een echt meningsverschil.
Dit vinden partners ervan, en dat is minder onschuldig dan het klinkt
Hier wordt het interessant, en een beetje ongemakkelijk. Uit het onderzoek van het Amerikaanse Institute for Family Studies onder gekoppelde jongvolwassenen blijkt dat dertig procent van de mensen die regelmatig romantisch met een AI-chatbot praten, dit verborgen houdt voor hun partner. Nog opvallender: 69 procent vindt het belangrijk dat de partner niet de volle omvang ervan kent. Dat is geen klein verschil tussen "mijn partner weet er niet alles van" en "ik hou dit bewust achter". Het tweede is een vorm van geheimhouding die op lange termijn vertrouwen kan beschadigen, ook als er geen enkele fysieke ontrouw bij betrokken is.
Uit een los onderzoek onder Amerikaanse volwassenen bleek dat ongeveer de helft het gebruik van een romantische AI-chatbot door een partner als een vorm van ontrouw beschouwt, al moet je dat cijfer wel met een korreltje zout nemen omdat het van een commerciële AI-datingpartij kwam. Toch past het bij een breder patroon: mensen voelen zich buitengesloten als hun partner een intieme band opbouwt waar zij part noch deel van hebben, of dat nu met een ander mens is of met een algoritme.
Waar het kantelt van onschuldig naar probleem
Niet elk gesprek met een chatbot is problematisch. Even sparren over een vervelende dag, oefenen met wat je tegen je baas wilt zeggen, of nadenken over je gevoelens voordat je ze aan een vriendin voorlegt: dat is gewoon een hulpmiddel, net als een dagboek dat terugpraat. Het wordt anders zodra je merkt dat je liever met de AI praat dan met je partner, dat je gesprekken verborgen houdt, of dat je verwachtingen van een relatie gaan schuiven omdat een chatbot altijd geduldig en beschikbaar is. Mensen zijn nu eenmaal niet altijd geduldig en beschikbaar, en een relatie waarin je dat wel verwacht, loopt vroeg of laat averij op.
Een handige vraag om jezelf te stellen: zou ik het vervelend vinden als mijn partner meeleest wat ik tegen deze chatbot zeg? Is het antwoord ja, dan zit er waarschijnlijk iets in dat je eigenlijk met je partner zou moeten delen, niet met een taalmodel. Twijfel je vaker over dit soort grensgevallen in relaties, dan is het de moeite waard om te kijken naar waarom je soms blijft hangen in onduidelijkheid. Wij schreven daar eerder over in dit artikel over keuzestress, dat verrassend goed aansluit bij waarom mensen voor het gemak van een AI-gesprek kiezen in plaats van een lastig gesprek met een mens.
Zo breng je het gesprek met je partner op gang
Als je zelf regelmatig met een chatbot praat over dingen die je eigenlijk ook met je partner zou kunnen delen, hoeft dat geen reden tot paniek te zijn. Begin met eerlijkheid over waarom je het doet: is het gemak, is het angst voor een reactie, of mis je simpelweg een luisterend oor op het moment dat je het nodig hebt? Benoem dat gewoon. De meeste partners reageren minder heftig op "ik gebruik soms AI om mijn gedachten te ordenen voordat ik het aan jou vertel" dan op het gevoel dat er iets verborgen werd gehouden.
Andersom geldt hetzelfde: als jij merkt dat je partner veel tijd kwijt is aan gesprekken met een chatbot, help het dan niet meteen een verwijt te maken. Vraag gewoon wat het voor hen oplevert. Vaak gaat het niet om jou vervangen, maar om een makkelijke uitlaatklep vinden voor iets waar diegene zich voor schaamt of nog geen woorden voor heeft.
Wat dit betekent voor hoe je zelf daten en relaties aanpakt
De opkomst van AI-situationships zegt minder over technologie dan je zou denken, en meer over hoe uitputtend daten en relaties soms voelen. Een chatbot vult een gat dat ontstaat door gebrek aan tijd, energie of moed om het gesprek met een echt mens te voeren. Dat gat verdwijnt niet door de chatbot weg te klikken. Het helpt wel om jezelf eerlijk af te vragen waar je precies behoefte aan hebt: geruststelling, aandacht, of simpelweg iemand die niet wegloopt. Zodra je dat scherp hebt, wordt het een stuk makkelijker om te bepalen of een chatbot daarbij een handig hulpmiddel is, of een manier om het echte gesprek steeds een dag langer uit te stellen.